زمزمه‌های حمله آمریکا به ایران کماکان وجود دارد و علت تعویق حمله آمریکا به ایران که ازسوی دونالد ترامپ، رئيس‌جمهور این کشور مبنی بر مذاکرات بین تهران و واشنگتن مطرح شده بود، محل تردید قرار گرفته است. ازسویی گمانه‌ها از در اختیار قرار دادن اطلاعات حملات هوایی به ایران ازسوی روسیه و عدم شناسایی دقیق موقعیت ترورها و تردید درباره اثربخش بودن عملیات نظامی علیه ایران حکایت دارد. در این شرایط سفیر چین در تهران در اظهارنظری بی‌سابقه، موضع دفاعی نسبت به ایران می‌گیرد که با رفتار همیشگی چین در تضاد است. یک تحلیلگر ارشد مسائل بین‌الملل در گفت‌وگو با «نفت ما» در این باره می‌گوید: «چین بیشتر از آنکه حمایت استراتژیک از ایران داشته باشد، به‌دنبال حمایت‌های تاکتیکی است.»

به گزارش نفت ما، دیروز خبری منتشر شد که در آن سفیر چین در اظهارنظری که قبلا ازسوی چین دیده نشده بود، حمایت قاطع چین از ایران را اعلام کرد. در این خبر آمده بود که زونگ‌پی‌وو، سفیر چین در تهران با بیان اینکه حمایت چین از ایران بی‌چون و چرا است، گفت: «در این شرایط سخت است که دوستان واقعی خود را می‌شناسیم. آماده‌ایم برای بازسازی ایران نقش ایفا کنیم؛ نه تنها در ارتباطات دوجانبه، بلکه در صحنه بین‌الملل و دفاع از عدالت.» علاوه بر اینکه او تأکید کرد: «تا پایان این جنگ فاصله وجود دارد، اما همین چالش‌ها فرصتِ افزایش اعتماد متقابل سیاسی دو کشور را فراهم کرده‌ است. ما تقویت این اعتماد را در اولویت می‌دانیم.»
این اظهارات در شرایطی مطرح شد که زمزمه‌های حمله آمریکا به ایران کماکان وجود دارد و علت تعویق حمله آمریکا به ایران که ازسوی دونالد ترامپ، رئيس‌جمهور این کشور مبنی بر مذاکرات بین تهران و واشنگتن مطرح شده بود، محل تردید قرار گرفته است. ازسویی گمانه‌ها از در اختیار قرار دادن اطلاعات حملات هوایی به ایران ازسوی روسیه و عدم شناسایی دقیق موقعیت ترورها و تردید درباره اثربخش بودن عملیات نظامی علیه ایران حکایت دارد.

چرا ترامپ به ایران حمله نکرد؟

در این رابطه رحمن قهرمان‌پور، تحلیلگر ارشد مسائل بین‌الملل در گفت‌وگو با «نفت ما» با بیان اینکه اطلاعات دقیقی در مورد علت کنسل شدن حمله روز دوشنبه آمریکا به ایران و اینکه آیا قرار بود حمله کند یا خیر، وجود ندارد، درباره گمانه‌زنی‌ها در این باره می‌گوید: «چند دلیل برای این اتفاق عنوان شده است. یکی از این دلایل آن بوده که روس‌ها نقشه پرواز هواپیماهای آمریکا روی آسمان ایران را در اختیار تهران قرار دادند و این اقدام بدان معناست که ایران می‌تواند هواپیماهای بیشتری را هدف قرار دهد. به‌خاطر همین پنتاگون احتیاط کرده و حمله فعلا منتفی شده است. روایت دیگری هم وجود دارد که شاید افرادی که قرار بود ترور کنند، مطمئن نیستند که بتوانند ردیابی کنند و احتمال خطا و به نتیجه نرسیدن عملیات وجود دارد.»
او به دلیل دیگری نیز اشاره می‌کند که ازسوی تحلیلگران بین‌المللی مطرح شده است: «علت دیگر مربوط به تردید کلی‌ای است که نسبت به کارآمدی یا مؤثر بودن جنگ، در پایان دادن به بحران و تسلیم شدن ایران در بین مقامات آمریکایی و حتی در اسرائیلی وجود دارد. آنها معتقدند که جنگ 12روزه و جنگ 38روزه نشان داد آمریکا نمی‌تواند از طریق توسل به جنگ، این بحران را حل کند و باید به راه‌حل‌های دیگر متوسل شود. اگر این ادعا درست باشد، می‌توان گفت که عدم حمله به ایران، ناشی از تردیدهایی است که در مورد میزان موفقیت این عملیات و جنگ وجود دارد.»

آمریکا از بستن تنگه هرمز ضرر کرد یا دیگر کشورها؟

قهرمان‌پور همچنین درباره این دیدگاه که انسداد تنگه هرمز به سود آمریکاست و احتمال تعلل در اقدام برای حمله نیز وجود دارد، می‌گوید: «این دیدگاه تا اندازه‌ای درست است و می‌دانیم که آمریکا در کنار عربستان، یکی از بزرگترین صادرکنندگان و تولیدکنندگان نفت جهان هست و تنها حدود یک درصد نفت خود را خلیج فارس وارد می‌کند. بنابراین بسته شدن تنگه هرمز درست است که به اعتبار جهانی آمریکا به‌عنوان حافظ امنیت تجارت دریایی در جهان آسیب می‌زند، اما در عین حال بیشتر از آمریکا، اروپا، چین، ژاپن و کره جنوبی هستند که آسیب می‌بینند. این کشورها متحدان سنتی آمریکا هستند و ترامپ از دست آنها ناراضی است و می‌گوید شما باید سهم بیشتری به امنیت خود اختصاص دهید و آنها را تحت فشار قرار داده که در داخل آمریکا سرمایه‌گذاری کنند. بنابراین این بحران می‌تواند آنها را مجبور کند که تا حدی به خواسته‌های ترامپ تن داده و سرمایه‌گذاری در خاک آمریکا را افزایش دهند.»

ترامپ خطاب به چین: دوران مجانی‌سواری برای انتقال امن نفت از خلیج فارس ممکن است تمام شود

این تحلیلگر ارشد مسائل بین‌الملل می‌افزاید: «از طرف دیگر بسته شدن تنگه هرمز به ضرر چین هم هست، چراکه چین یکی از بزرگترین واردکنندگان نفت از تنگه هرمز است و ترامپ می‌خواهد به چین بگوید که دوران مجانی‌سواری برای انتقال امن نفت از خلیج فارس ممکن است تمام شود. ازسوی دیگر از یک میلیون بشکه نفتی که ونزوئلا تولید می‌کند، حدود 330 هزار بشکه به آمریکا صادر می‌شود و مابقی آن به سایر کشورها صادر می‌شود. نفت ونزوئلا مثل نفت کانادا، نفت ترش سنگین است و احتمالاً پالایشگاه‌های چینی برای این کار شاید محدودیت داشته باشند؛ البته چون چین قبل از ربودن مادورو، یک میلیون بشکه نفت از ونزوئلا وارد کرد، به احتمال زیاد پالایشگاه‌های چین هم می‌توانند نفت ونزوئلا را وارد کنند. در نتیجه این جمع‌بندی وجود دارد که برخلاف تصویری که وجود دارد، بسته بودن تنگه هرمز بیش از آنکه به زیان آمریکا باشد، به زیان چین، اتحادیه اروپا، ژاپن و کره‌جنوبی خواهد بود.»

موضع چین در قبال جنگ آمریکا با ایران

قهرمانپور درباره موضع چین در قبال جنگ آمریکا با ایران نیز می‌گوید: «چین نه تشویق به جنگ می‌کند و نه تلاشی برای جلوگیری از جنگ. شاید به نظر برسد که هژمونی آمریکا به چالش کشیده شده و معلوم شده که آمریکا خشن رفتار می‌کند و این به نفع چین است، اما در کنار این‌ها جنبه دیگر را هم باید در نظر بگیریم. در این بحران، چین نشان داد که نمی‌تواند از متحدان خود به‌صورت قاطع حمایت کند. چین نشان داد که برخلاف آمریکا توان تأمین امنیت برای کشورهای خاورمیانه را ندارد و از طرف دیگر معلوم شد که چین اساساً توان دیپلماتیک مدیریت بحران‌های بزرگ بین‌المللی را هم ندارد. بنابراین درست است که در رقابت جهانی بین آمریکا و چین، عملکرد آمریکا به نفع چین بوده، اما از طرف دیگر توجه کنید که چین انتظاراتی که از قدرت بزرگ جهانی وجود دارد را نه در بحران ایران و نه در بحران ونزوئلا ایفا نکرده و این بدان معناست که ممکن است کشورهای دیگری که منتظرند ببینند آیا چین می‌تواند نقشه قدرت جهان را تغییر دهد، دچار تردید شوند.»

معنای اظهارنظر سفیر چین در ایران چه بود؟

از او درباره اظهارنظر سفیر چین در ایران می‌پرسم که صراحتا موضع دفاع از ایران را مطرح کرد. او در پاسخ به نکته جالبی اشاره کرده و می‌گوید: «شاید این اظهارنظر یکی از نتایج سفر ترامپ به چین باشد. به هر حال انتظاراتی که از این سفر وجود داشت این بود که چین و آمریکا بتوانند به یک همکاری برای باز کردن تنگه هرمز برسند، اما برخلاف این انتظار ما شاهد بودیم که چین به رفتار قبلی خود ادامه داد و نه جانب ایران و نه جانب آمریکا را گرفت. اظهارات سفیر چین بسیار مهم است، اما هنوز نمی‌توان آن را به‌معنای حمایت تمام‌عیار چین از ایران تعبیر کرد. از طرف دیگر می‌دانیم که شی‌جین‌پینگ در دیدار با ترامپ قول داده که بخشی از تسلیحات حساس و استراتژیک را در اختیار ایران قرار ندهد. شاید این اظهارات سفیر چین پاسخی بوده به انتظاراتی که در ایران نسبت به حمایت آشکارا و سریع چین از تهران وجود داشت. البته اگر بخواهیم کمی خوشبینانه‌تر نگاه کنیم، شاید بتوان اینگونه تفسیر کرد که چین در بلندمدت به‌دنبال این است که از ایران حمایت کند، زیرا وقتی دیده ایران توانسته در برابر آمریکا مقاومت کند، انگیزه بیشتری برای حمایت پیدا کرده، اما همچنان به نظر می‌رسد که چین بیشتر از آنکه حمایت استراتژیک از ایران داشته باشد، به‌دنبال حمایت‌های تاکتیکی است.»