خودرو از سبد حقوقبگیران خارج شد
بررسی نسبت قیمت کارخانهای خودرو به درآمد حقوقبگیران نشان میدهد خرید خودرو صفرکیلومتر برای بخش قابلتوجهی از خانوارها به سالها پسانداز کامل درآمد نیاز دارد؛ فاصلهای که حتی حذف اختلاف قیمت کارخانه و بازار نیز لزوماً آن را برطرف نمیکند.
به گزارش ایران جیب، بررسی قیمت خودروهای داخلی و مونتاژی در کنار سطح درآمد حقوقبگیران نشان میدهد که حتی قیمت کارخانهای خودروها نیز برای بسیاری از خانوارها به سطحی رسیده که خرید نقدی آنها بدون استفاده از اعتبار یا تسهیلات، بسیار دشوار است.
در این محاسبه، درآمد ماهانه 24 میلیون تومان برای یک کارگر متاهل دارای یک فرزند و یک سال سابقه کار و همچنین درآمد 100 میلیون تومانی بهعنوان یک سطح درآمد بالاتر در نظر گرفته شده است. فرض محاسبات نیز این است که فرد تمام درآمد ماهانه خود را پسانداز کند؛ بنابراین این ارقام هزینههای واقعی زندگی را در نظر نمیگیرند.
چند ماه حقوق برای خرید خودرو لازم است؟
بر اساس ارقام مورد بررسی، کوییک RS با قیمت کارخانهای 779 میلیون تومان، برای فردی با درآمد ماهانه 24 میلیون تومان به حدود 32 ماه پسانداز کامل نیاز دارد.
برای ساینا S با قیمت 992 میلیون تومان، این مدت به حدود 41 ماه میرسد.
در مورد پژو 207 اتوماتیک با قیمت 2 میلیارد و 134 میلیون تومان، یک حقوقبگیر 24 میلیون تومانی باید حدود 88 ماه، معادل بیش از 7 سال، تمام درآمد خود را پسانداز کند.
در بخش خودروهای مونتاژی نیز فاصله بیشتر میشود. برای نمونه، قیمت فیدلیتی الیت حدود 5 میلیارد و 176 میلیون تومان اعلام شده که با درآمد 24 میلیون تومانی، معادل حدود 215 ماه یا نزدیک به 18 سال پسانداز کامل است.
درآمد 100 میلیون تومانی چطور؟
اگر درآمد ماهانه فرد 100 میلیون تومان باشد، زمان مورد نیاز برای خرید خودرو به شکل محسوسی کاهش مییابد، اما همچنان برای برخی محصولات رقم قابلتوجهی است.
با این درآمد، خرید کوییک RS به حدود 8 ماه پسانداز نیاز دارد. برای ساینا S نیز این رقم حدود 10 ماه است.
در مورد فیدلیتی الیت، فردی با درآمد 100 میلیون تومان باید حدود 52 ماه یا بیش از 4 سال تمام درآمد خود را کنار بگذارد.
پژو 207 و هایما S8 چقدر از حقوق فاصله دارند؟
بر اساس محاسبات انجامشده، اگر قیمت کارخانهای پژو 207 را حدود 1.5 میلیارد تومان در نظر بگیریم، یک کارگر با درآمد ماهانه 24 میلیون تومان به حدود 62 ماه، معادل بیش از 5 سال، پسانداز کامل نیاز دارد.
برای فردی با درآمد 100 میلیون تومان، این زمان به حدود 15 ماه کاهش پیدا میکند.
در مورد هایما S8 نیز با فرض قیمت حدود 3.36 میلیارد تومان، مدت انتظار برای درآمد 24 میلیون تومانی حدود 140 ماه یا 11 سال و 8 ماه است. برای درآمد 100 میلیون تومانی این زمان به حدود 34 ماه میرسد.
تمام این محاسبات با فرض غیرواقعی پسانداز 100 درصد درآمد انجام شده است؛ بنابراین در شرایط واقعی، مدت زمان مورد نیاز بیشتر خواهد بود.
خودرو در ایران؛ فقط مسئله قیمت نیست
افزایش قیمت خودرو تنها بخشی از مسئله قدرت خرید خانوارهاست. در شرایطی که بخش زیادی از درآمد خانوار صرف مسکن، خوراک، درمان، آموزش و سایر هزینههای ضروری میشود، امکان پسانداز بخش قابلتوجهی از درآمد برای خرید یک خودروی جدید کاهش پیدا میکند.
از سوی دیگر، در برخی بازارها خرید خودرو فقط به پرداخت نقدی محدود نیست و تسهیلات، اعتبار خرید و لیزینگ نیز در دسترس مصرفکننده قرار دارد. برای نمونه، حداقل دستمزد خالص ترکیه در سال 2026 ماهانه 28,075.50 لیر تعیین شده است.
در مکزیک نیز حداقل دستمزد عمومی سال 2026 بهطور متوسط ماهانه 9,582.47 پزو اعلام شده است.
بنابراین مقایسه قدرت خرید خودرو در کشورهای مختلف صرفاً با تقسیم قیمت خودرو بر حقوق ماهانه، تصویر کاملی از دسترسی خانوار به خودرو ارائه نمیدهد و باید نظام اعتباری، لیزینگ، نرخ بهره و هزینههای زندگی نیز در نظر گرفته شود.
چرا خودرو از سبد خرید خانوار فاصله گرفته است؟
افزایش قیمت خودرو در کنار رشد هزینههای زندگی باعث شده خودرو برای بسیاری از خانوارها از یک کالای مصرفی معمولی به یک خرید بلندمدت تبدیل شود.
در چنین شرایطی، حتی اگر اختلاف قیمت کارخانه و بازار از بین برود، مسئله اصلی قدرت خرید همچنان پابرجاست؛ زیرا برای بخشی از حقوقبگیران، خود قیمت کارخانهای خودرو نیز چندین برابر درآمد سالانه آنهاست.
از سوی دیگر، محدودیت منابع مالی خودروسازان و دشواری استفاده از ابزارهایی مانند فروش اقساطی و لیزینگ، مسیر خرید خودرو برای خانوارهای متوسط و کمدرآمد را دشوارتر کرده است.
در نتیجه، مسئله بازار خودرو دیگر تنها به قیمتگذاری، فاصله کارخانه و بازار یا حضور دلالان محدود نیست؛ بلکه شکاف میان درآمد خانوار و قیمت خودرو به یکی از عوامل مهم کاهش قدرت خرید در این بازار تبدیل شده است.
