به گزارش روز چهارشنبه ایرنا فارن افرز در گزارشی نوشت: سازمان ملل متحد از زمان تاسیس در سال ۱۹۴۵ همواره با بحرانهای ژئوپلیتیکی، فجایع انسانی و کمبود بودجه مواجه بوده است اما این سازمان اکنون در شرایطی دشوارتر از گذشته قرار دارد.
در سالهای اخیر، چین، روسیه و آمریکا، سه قدرت دارای حق وتو در شورای امنیت، مانع اقدام موثر سازمان ملل درباره جنگها شدهاند، کشورهای فقیر نیز از عمل نکردن کشورهای کمککننده به تعهدات خود در زمینه توسعه انتقاد دارند و دولت دونالد ترامپ بخش عمده کمکهای آمریکا به فعالیتهای سازمان ملل را متوقف کرده است.
با پایان دوره آنتونیو گوترش در انتهای سال، انتخاب دبیرکل جدید میتواند مسیر آینده سازمان ملل را تعیین کند. ربکا گرینسپن، مقام ارشد سازمان ملل در حوزه تجارت، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، و کارولین رودریگس-بیرکت، سفیر گویان در سازمان ملل، از نامزدهای پیشرو جانشینی گوترش هستند.
فارن افرز تاکید میکند دبیرکل آینده باید این واقعیت را بپذیرد که تا زمانی که جهان رقابتی و بیثبات است، توان سازمان ملل برای دستیابی به توافقهای گسترده محدود خواهد بود.
بر همین اساس، گزینه مطرحشده برای آینده سازمان، کاهش جاهطلبیهای گسترده و تمرکز بر چند وظیفه اصلی است، از جمله پیشگیری و حل بحرانها، ارائه موثر کمکهای بشردوستانه و تعیین اهداف توسعهای قابل تحقق. چنین سازمان مللی ممکن است برای حامیان حکمرانی جهانی جذابیت کمتری داشته باشد، اما میتواند در شرایط رقابت قدرتهای بزرگ و ریاضت اقتصادی، شکل عملیتری از این نهاد باشد.
بودجه کمتر، مشکلات بیشتر
از پایان جنگ سرد، دبیرکلهای سازمان ملل معمولاً در واکنش به بحرانها خواستار گسترش فعالیتهای این سازمان شدهاند. دوره کوفی عنان با اهداف جدید مبارزه با فقر، مقابله با ایدز و ماموریت صلح در کوزوو، تیمور شرقی و آفریقا همراه بود. پس از آن نیز بان کیمون و گوترش با بحرانهای فزایندهای از جمله جنگ سوریه، بحرانهای انسانی و بلایای طبیعی روبهرو شدند. درآمد مجموع نهادهای سازمان ملل از ۴۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۰ به ۷۴ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۲ افزایش یافت.
با وجود این، بسیاری از تعهدات بینالمللی، از توافق اقلیمی پاریس تا توافقهای مربوط به هوش مصنوعی و عدالت بیننسلی، با مشکل اجرای تعهدات روبهرو شدهاند. به نوشته فارن افرز، مذاکرات سازمان ملل در موارد فزایندهای به جای نتیجه ملموس، به تولید اسناد و فرایندهای اداری منجر شده است.
کاهش شدید کمکهای آمریکا این فشار را تشدید کرده است. واشنگتن در اوایل ۲۰۲۵ تقریباً تمام بودجه خود برای فعالیتهای بشردوستانه سازمان ملل را متوقف کرد و سهم خود در بودجه اصلی این سازمان را نپرداخت. با این حال، چین و اتحادیه اروپا نیز حاضر به جبران کامل کسری مالی آمریکا نشدهاند. اگرچه آمریکا امسال حدود ۴ میلیارد دلار برای فعالیتهای بشردوستانه اختصاص داده و ۷۲۵ میلیون دلار نیز به بودجه اصلی سازمان ملل پرداخته است، دبیرکل آینده همچنان با منابع محدودتری مواجه خواهد بود.
بازگشت به میانجیگری
فارن افرز معتقد است اصلاحات آینده باید بر احیای نقش سازمان ملل در برقراری صلح متمرکز شود. گوترش در برخی جنگها، از جمله اتیوپی و سودان، بیشتر بر دسترسی بشردوستانه تمرکز کرده و از تلاش برای یافتن راهحل سیاسی فاصله گرفته است. شکاف میان اعضای دارای حق وتو نیز توان سازمان ملل برای اثرگذاری بر بحرانهای اصلی را محدود کرده است.
با این حال، بسیاری از دیپلماتها معتقدند سازمان ملل باید دوباره نقش فعالتری در حل مناقشات ایفا کند. دبیرکل آینده میتواند از تجربه تاریخی سازمان ملل در میانجیگری، از جمله نقش او تانت (دبیر سابق سازمان ملل در جنگ سرد) در حل بحران موشکی کوبا، استفاده کند. به نوشته فارن افرز، به جای عملیاتهای بزرگ و پرهزینه حفظ صلح، تمرکز بر دیپلماسی آرام، تماسهای پشتپرده و ایجاد اعتماد میان قدرتهای بزرگ و کشورهای میانی میتواند عملیتر باشد.
کاهش جاهطلبیهای توسعهای
این رویکرد به معنای کنار گذاشتن اهداف توسعهای نیست، بلکه به معنای محدود کردن و اولویتبندی آنهاست. اهداف توسعه پایدار ۲۰۱۵ شامل ۱۶۹ هدف در ۱۷ حوزه بود و پس از شوکهای اقتصادی ناشی از کرونا، جنگ اوکراین و بسته شدن تنگه هرمز، دستیابی کامل به آنها تا سال ۲۰۳۰ دشوار شده است. پیشنهاد مطرحشده، تمرکز اهداف پس از ۲۰۳۰ بر کاهش فقر، سازگاری با تغییرات اقلیمی و محافظت از کشورها در برابر شوکهای اقتصادی جهانی است.
