تهران- ایرنا- حملات موشکی و پهپادی ایران به پایگاه های نظامی آمریکا در خلیج فارس که آسیب پذیری این پایگاه‌ها را در منطقه نشان داد، واشنگتن را به سمت بازنگری در الگوی استقرار نیروها و کاهش و پراکندگی تاسیسات سوق داده است.

به گزارش روز یکشنبه ایرنا از روزنامه فایننشال تایمز، نزدیک به چهار دهه است که حضور آمریکا در خاورمیانه مبتنی بر چندین پایگاه‌ نظامی در خلیج فارس است. اما در ۶ ماه جنگ گذشته از جنگ ایالات متحده علیه ایران، آینده این پایگاه‌ها در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است.

تحلیلگر این روزنامه انگلیسی با بیان اینکه تهران با شلیک موشک‌های کوتاه برد و پهپاد به تاسیسات آمریکا در منطقه خلیج فارس خیلی سریع نشان داد که این پایگاه‌ها تا چه اندازه آسیب‌پذیر هستند، می‌نویسد: ایران، واشنگتن را وادار کرد سربازان و هواپیماهای خود را به مناطقی فراتر از برد این تسلیحات به اسرائیل، اردن و مناطق دورتر ببرد.

انتخاب بین خروج از منطقه یا بازسازی بی‌فایده میلیارد دلاری

ستون نویس فایننشال می‌افزاید: واشنگتن که بیش از سه دهه به پایگاه‌هایی در هر کشور بزرگ خلیج فارس دسترسی داشته، اکنون باید بر سر بازسازی میلیارد دلاری این تاسیسات و یا کاهش حضور نظامی در خاورمیانه، یکی را برگزیند.

هال برندز پژوهشگر «دانشگاه جان هاپکینز» در این زمینه تشریح کرد: «تاسیسات آمریکا در منطقه به ویژه پایگاه‌های بزرگ، بسیار آسیب‌پذیر هستند. ما شاهد کاهش حضور نظامی ایالات متحده در خلیج فارس خواهیم بود. قرار است حضور آمریکا در پایگاه‌هایی که در برد موشک‌های کوتاه‌برد و پهپادهای ایران هستند، کاهش یابد.»

این گزارش در بخشی دیگر اینگونه ادامه داده است: همزمان با تلاش برنامه‌ریزان پنتاگون برای بازنگری در نحوه مبارزه با دشمنان پیشرفته، پایگاه‌های بزرگ به عنوان مراکز تدارکات عملیات نظامی، محبوبیت خود را از دست داده‌اند. از همین رو ترجیح واشنگتن حرکت به سمت یک مدل استقرار پراکنده‌تر است که هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی را دشوارتر ‌کند.

سنتکام خروج را آزمایش می‌کند؟

به تازگی نیز سنتکام در حال آزمایش استقرار پراکنده سربازان در پایگاه‌های رزمی کوچکتر و جابجایی سریع هواپیماهای جنگنده در اطراف باندهای موقت و قابل حرکت بوده است.

دانا استرول معاون دستیار سابق وزیر دفاع ایالات متحده در امور خاورمیانه نیز تاکید کرد که طراحی در معرض خطر پایگاه‌های خلیج فارس، میراثی از گذشته است که تناسبی با درگیری‌های مدرن امروزی ندارد.

نیت سوانسن مدیر سابق بخش ایران در شورای امنیت ملی ایالات متحده نیز معتقد است: «بازسازی برخی از تاسیسات فایده زیادی ندارد.»

وی سپس افزود: «اگر برخی از تاسیسات به سمت غرب منتقل نشوند جای تعجب دارد.»

«اندیشکده انترپرایز» مستقر در واشنگتن در ماه آوریل (فروردین) تخمین زد که هزینه‌ تعمیر خسارات وارده به ۱۱ پایگاه آمریکایی در هفت کشور خاورمیانه نزدیک به پنج میلیارد دلار است. در حالیکه پنتاگون چنین هزینه‌های بازسازی را در برآورد هزینه‌های خود از جنگ ایران لحاظ نکرده است.

دنی سیترینوویچ تحلیلگر سابق ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل با اشاره به جابجایی برخی هواپیماها و پهپادهای آمریکایی از خاورمیانه به پایگاه‌های اروپایی، استدلال کرد تهران سرمایه‌گذاری بیشتری روی موشک‌های میان‌برد با قابلیت هدف قرار دادن اردن و اسرائیل انجام خواهد دهد.

وی گفت: «آنها آرایش نیروهای خود را تغییر خواهند داد. آنها به شکار ادامه می‌دهند.»

در بخش دیگری از این گزارش با اشاره به این نکته که واشنگتن در آوریل ۲۰۲۶ (فروردین) از سوریه خارج شد و به تدریج در حال کاهش حضور در عراق است، به گفته‌های استرول رجوع کرده که معتقد است «ایالات متحده دیگر به پایگاه‌های خاورمیانه به اندازه گذشته نیازی ندارد»، اما چالش واشنگتن در عین حال این است که چگونه حضور خود را در خلیج فارس کاهش دهد.

استرول در همین زمینه با تاکید بر اینکه باید تعادل ظریفی میان الزامات عملیاتی ایالات متحده و تعهدات واشنگتن به شرکا وجود داشته باشد، افزود: «مهم است که شرکای ما این برداشت را نداشته باشند که ما آنها را رها می کنیم.»

اما به عقیده نویسنده این گزارش، پشت آینده نامشخص تاسیسات آمریکایی، حس فزاینده‌ای از یک بحران بسیار عمیق استراتژیک وجود دارد.

سایه سرنوشت کارتر بر سر ترامپ

نویسنده با اشاره به پیشینه حضور گسترده نظامی آمریکا در خاورمیانه که به دوران پس از فروپاشی شوروی، سقوط شاه ایران و ظهور انقلاب اسلامی بازمی گردد، یادآوری کرده است: در سال ۱۹۸۰ جیمی کارتر رئیس‌جمهوری وقت ایالات متحده طرحی را ترسیم کرد که از آن زمان به «دکترین کارتر» معروف است؛ اینکه واشنگتن اجازه نخواهد داد یک کشور متخاصم کنترل خلیج فارس را به دست گیرد و در چنین شرایطی واشنگتن آن را با استفاده از ابزار زور به عقب می‌راند.

اما به عقیده گرگوری برو مورخ و تحلیلگر «به نظر می‌رسد دکترین کارتر فروپاشیده است.» از نقطه نظر این مورخ، این احساس وجود دارد که واشنگتن به نقطه اول بازگشته است.

سیترینوویچ گفت: «این طنز تاریخ است که شکست استراتژیک در ایران به دنبال ترامپ خواهد آمد. او هرگز نمی‌خواست به کارتر تبدیل شود، اما اکنون در حال تبدیل شدن به اوست.»