پیمان دفاعی سهجانبه در چالش جدید؛ چرا ابوظبی نگران شده است؟
تهران - ایرنا - پیمان دفاعی بین عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان، اختلافات بین عربستان سعودی و امارات متحده عربی را آشکار کرده است و در جنگ لفظی ناشی از آن، امارات، عربستان را به نقض چارچوب شورای همکاری خلیج فارس متهم کرده و سعودیها نیز روابط ابوظبی با هند و رژیم صهیونیستی را زیر سوال بردهاند.
به گزارش ایرنا از رسانه هندی ایندیا تودی، این پیمان که میتواند با پیوستن کشورهای دیگری گسترش یابد، احتمالاً شکاف میان دو قدرت کلیدی عرب حوزه خلیج فارس را عمیقتر خواهد کرد.
پیمان دفاعی ۷ اوت در مکه از سوی محمد بن سلمان، ولیعهد و نخستوزیر عربستان، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه و شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، امضا شد. بر اساس آن، حمله به هر یک از سه کشور، حمله به هر سه تلقی میشود.
این توافق عربستان، پاکستان و ترکیه را در یک چارچوب دفاعی مشترک قرار میدهد و کشورهای مصر، قطر، کویت، اردن، جمهوری آذربایجان و سوریه نیز بنا بر گزارشها در حال بررسی پیوستن به آن هستند.
از نگاه ایندیا تودی، این تحول در شرایطی رخ داده که عربستان و امارات، با وجود باقی ماندن در ائتلافهای مشترک، بهطور فزایندهای اهداف سیاست خارجی متفاوتی را دنبال میکنند. ریاض به ترکیه و پاکستان نزدیکتر شده و ابوظبی همکاریهای امنیتی و راهبردی خود با هند و رژیم صهیونیستی را تقویت کرده است.
چهرههای اماراتی پرسیدهاند چرا عربستان در حالی که شورای همکاری خلیج فارس از پیش سازوکار دفاع جمعی دارد، به دنبال توافقی امنیتی با قدرتهای خارج از منطقه است.
شورای همکاری خلیج فارس که در سال ۱۹۸۱ تأسیس شد، شامل عربستان، امارات، قطر، کویت، بحرین و عمان است و علاوه بر هماهنگی سیاسی و اقتصادی، سازوکارهایی برای همکاری نظامی و دفاع مشترک دارد. بر اساس توافق دفاعی این شورا، حمله به یک عضو، حمله به همه اعضا تلقی میشود و امنیت کشورهای عضو «غیرقابل تفکیک» اعلام شده است.
در همین زمینه، عبدالخالق عبدالله، تحلیلگر سیاسی ساکن دبی و دستیار سابق محمد بن زاید، در صفحه ایکس از این پیمان انتقاد کرد و گفت تقویت همکاری نظامی و سیاسی میان کشورهای خلیج فارس و متحد کردن آنها اهمیت بیشتری دارد. او همچنین پرسید: «پس دشمن کشورهای این اتحاد کیست؟»
این موضع با واکنش عبدالرحمن بن مساعد، شاهزاده سعودی، روبهرو شد. وی از حق ریاض برای دنبال کردن منافع راهبردی خود دفاع کرد و پرسید توافق عربستان با کشورهای دیگر چگونه میتواند با اتحاد کشورهای خلیج فارس در تضاد باشد.
فهد العربی الحارثی، رئیس مرکز مطالعات و تحقیقات اسبر در ریاض، نیز گفت این پیمان علیه دشمن خاصی نیست و برای ایجاد ظرفیت جمعی بازدارندگی و دفاع و حفاظت از امنیت و ثبات در برابر هرگونه تهدید طراحی شده است.
در مقابل، مفسران سعودی روابط امنیتی امارات با هند و رژیم صهیونیستی را یادآوری کردند. عبدالعزیز التویجری، رئیس سابق سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی جهان اسلام، پرسید چرا همکاری دفاعی ابوظبی با هند و رژیم صهیونیستی پذیرفتنی است اما همکاری جدید ریاض با ترکیه و پاکستان مورد انتقاد قرار میگیرد.
وی همچنین همکاری امارات و رژیم صهیونیستی را مورد انتقاد قرار داد. به گزارش ایندیا تودی، رژیم صهیونیستی در ماه آوریل، یک سامانه دفاع هوایی گنبد آهنین و پرسنل نظامی به این کشور اعزام کرد که نخستین استقرار خارجی چنین سامانهای عنوان شده است.
هند و امارات نیز پیمان دفاعی مشترک ندارند، اما از زمان تفاهمنامه سال ۲۰۰۳ همکاریهای دفاعی خود را توسعه دادهاند. این همکاری در ژانویه ۲۰۲۶ با امضای چارچوب مشارکت دفاعی راهبردی، حوزههایی مانند فناوری نظامی، تولید مشترک، امنیت دریایی و مبارزه با تروریسم را دربر گرفت.
همچنین توافق ابراهیم ۲۰۲۰ میان امارات و رژیم صهیونیستی از سوی منتقدان سعودی مورد اشاره قرار گرفته است.
این جدال لفظی نشان میدهد که پیمان سهجانبه عربستان، ترکیه و پاکستان فراتر از یک توافق دفاعی، به موضوعی برای تشدید اختلافات میان ریاض و ابوظبی تبدیل شده است؛ بهویژه آنکه دو طرف درباره مشروعیت و ضرورت همکاریهای امنیتی خارج از چارچوب شورای همکاری خلیج فارس دیدگاههای متفاوتی دارند.
