سالانه ۴ میلیون تن پلاستیک وارد چرخه زباله کشور میشود
برآوردها نشان میدهد سالانه بین ۲۰ تا ۲۵ میلیون تن پسماند شهری و عادی در ایران تولید میشود که حدود ۷ تا ۸ درصد آن را پسماندهای پلاستیکی تشکیل میدهد؛ پسماندهایی که بخش عمده آنها هرگز وارد چرخه بازیافت نمیشوند.
به گزارش اینپیا، حجم پسماندهای تولیدی در ایران به یکی از چالشهای مهم زیستمحیطی و اقتصادی کشور تبدیل شده است. بر اساس آمارهای موجود، سالانه بین ۲۰ تا ۲۵ میلیون تن پسماند شهری و عادی در کشور تولید میشود که بخش قابل توجهی از آن حاصل الگوهای مصرف روزمره خانوارها و فعالیتهای اقتصادی است.
در این میان، سهم پسماندهای پلاستیکی از کل زبالههای کشور حدود ۷ تا ۸ درصد برآورد میشود. این بدان معناست که سالانه بین ۳ تا ۴ میلیون تن پلاستیک وارد چرخه پسماند کشور میشود؛ رقمی که مدیریت آن نیازمند زیرساختهای گسترده جمعآوری، تفکیک و بازیافت است.
بررسیهای جهانی نیز نشان میدهد وضعیت بازیافت پلاستیکها همچنان با چالشهای جدی روبهرو است. بر اساس گزارشهای سازمان ملل، تنها حدود ۹ درصد از پلاستیکهای تولیدشده در جهان بهطور واقعی بازیافت میشوند و بخش عمده آنها یا دفن شده، یا سوزانده میشوند و یا وارد طبیعت میشوند.
کارشناسان معتقدند در ایران نیز نرخ بازیافت واقعی پلاستیکها پایینتر از استانداردهای جهانی است و بخش بزرگی از پسماندهای پلاستیکی هرگز به چرخه بازیافت بازنمیگردند.
برآوردها نشان میدهد حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد پسماندهای پلاستیکی در کشور بازیافت نمیشوند و سرنوشت آنها عمدتاً در یکی از سه مسیر دفن، رهاسازی در طبیعت یا سوزاندن غیراصولی رقم میخورد.
دفن پسماندهای پلاستیکی در خاک یکی از مهمترین چالشهای زیستمحیطی محسوب میشود؛ چراکه بسیاری از این مواد صدها سال در طبیعت باقی میمانند و بهطور کامل تجزیه نمیشوند. این موضوع میتواند به آلودگی خاک و منابع آب زیرزمینی منجر شود.
رهاسازی پلاستیکها در محیطزیست نیز پیامدهای گستردهای برای اکوسیستمهای طبیعی به همراه دارد. ورود این مواد به رودخانهها، دریاها، جنگلها و زیستگاههای طبیعی، حیات گونههای جانوری و آبزی را تهدید کرده و موجب مرگ بسیاری از موجودات زنده میشود.
از سوی دیگر، سوزاندن غیراصولی پسماندهای پلاستیکی نیز یکی دیگر از مخاطرات جدی به شمار میرود. این فرآیند میتواند منجر به انتشار گازهای سمی و ترکیبات خطرناکی مانند دیاکسینها شود که آثار زیانباری بر سلامت انسان و محیطزیست دارند.
در مقابل، تنها حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد از پسماندهای پلاستیکی کشور وارد چرخه بازیافت میشوند. با این حال، بخش قابل توجهی از این بازیافت نیز همچنان بهصورت سنتی، غیررسمی و با بهرهگیری از روشهای غیراستاندارد انجام میشود.
فعالان حوزه محیطزیست و صنعت بازیافت معتقدند توسعه زیرساختهای تفکیک از مبدأ، افزایش سرمایهگذاری در صنعت بازیافت، حمایت از اقتصاد چرخشی و فرهنگسازی در زمینه مصرف مسئولانه پلاستیک میتواند نقش مهمی در کاهش حجم پسماندهای پلاستیکی و افزایش نرخ بازیافت در کشور ایفا کند.
