چشمانداز بازار نفت و گاز پس از بازگشایی تنگه هرمز
بر اساس تحلیلهای ارائه شده، در «بهترین سناریو»، بازگشت به شرایط عادی بازار نفت و گاز حداقل دو ماه زمان خواهد برد.
بازارهای جهانی انرژی با دقت تمام، تأثیرات احتمالی بازگشایی تنگه هرمز در پی توافق آتشبس میان ایالات متحده و ایران را زیر نظر دارند. در حالی که اختلال در این مسیر استراتژیک منجر به کاهش ۲۰ درصدی عرضه جهانی گاز مایع (LNG) شده بود، اکنون کارشناسان بر این باورند که بازگشت قیمتها به سطوح عادی، فرآیندی زمانبر خواهد بود.
بر اساس ارزیابی انجام شده توسط یک پلتفرم تخصصی انرژی در واشنگتن، تحلیلگران پیشبینی میکنند که اگرچه قیمت گاز و نفت با بازگشایی تنگه هرمز کاهش خواهد یافت، اما احتمال بازگشت فوری آنها به سطوح قیمت فوریه ۲۰۲۶ بسیار اندک است. «پاتریک دی هان»، رئیس بخش تحلیل نفت در شرکت آمریکایی «گَسبادی»، تأکید کرد که بازگشت قیمتها به سطح پیش از بحران، مستقیماً به سرعت بازیابی ترافیک کشتیرانی در تنگه هرمز بستگی دارد و ممکن است این فرآیند تا پاییز ۲۰۲۷ طول بکشد.
در بخش بازار گاز، کارشناسان هشدار میدهند که قیمتها به دلیل سطح پایین ذخایر انرژی در اروپا نسبت به سال گذشته، همچنان تحت فشار صعودی خواهند بود. «پاول هیکن»، سردبیر پلتفرم پترولیوم اکونومیست، ضمن اشاره به اینکه ایالات متحده میتواند بخشی از کمبود عرضه ناشی از ازدست رفتن گاز قطر را جبران کند، خاطرنشان کرد که نیاز حیاتی اروپا به ذخیرهسازی برای فصل زمستان، مانع از سقوط قیمتها خواهد شد.
همچنین «سیریل وودرشوون»، کارشناس ارشد انرژی و خاورمیانه، معتقد است که به دلیل پیچیدگیهای قراردادی، محدودیت دسترسی به کشتیها و ساختار پیچیده برنامههای مایعسازی در بازار LNG، بازگشت اعتماد معاملهگران به حالت عادی بسیار کند خواهد بود.
وی تأکید کرد که تنها در صورت تثبیت کامل شرایط امنیتی، عدم وجود تهدیدهای نظامی و عدم اختلال در بارگیری، امکان بازگشت قیمتها به سطوح سال ۲۰۲۶ وجود خواهد داشت.
در همین راستا، «تام مارچک-منسر»، مدیر گاز طبیعی در موسسه «وود مکنزی»، نیز با ابراز تردید نسبت به بازگشت سریع قیمتها، اظهار داشت که بعید است قیمت گاز اروپا پس از آغاز مجدد صادرات گاز طبیعی مایع از خاورمیانه، به سطح پیش از جنگ بازگردد؛ چراکه واحدهای ذخایر نیز در این مقطع از سال، نسبت به سالهای گذشته خالیتر هستند که این امر موجب حمایت از قیمتها خواهد شد.
در پی اعلام توافق چارچوب میان ایالات متحده و ایران، اگرچه قیمت گاز طبیعی در اروپا با ۶ درصد کاهش، از فشار نگرانیهای مربوط به اختلالات طولانیمدت انرژی رها شده است، اما کارشناسان هشدار میدهند که بازگشت عرضه جهانی به حالت عادی، با موانع فنی و لجستیکی جدی روبروست.
طبق گزارش موسسه «وود مکنزی»، برآورد میشود که بازگشت خطوط تولید گاز طبیعی مایع (LNG) در قطر به ظرفیت کامل، دستکم ۱۲ هفته زمان نیاز داشته باشد. «تام مارچک-منسر»، مدیر بخش گاز در وود مکنزی، با استناد به دادههای ماهوارهای و شاخصهای حرارتی، اعلام کرد که اگرچه از اواسط ماه مه ۲۰۲۶ افزایش دمایی در تأسیسات جنوبی مجتمع «رأس لفان» قطر مشاهده شده که نشاندهنده آمادگی شرکت «قطر انرژی» برای ازسرگیری تولید است، اما این موضوع لزوماً به معنای شروع فوری عرضه نیست.
موانع فنی: حساسیت دمایی در فرآیند مایعسازی
یکی از دلایل اصلی طولانی شدن این فرآیند، حساسیت بالای تجهیزات فرآوری است. برای تبدیل گاز به مایع، دما باید به حدود ۱۶۲- درجه سانتیگراد برسد. متخصصان توضیح میدهند که تجهیزات باید به صورت بسیار آهسته و کنترلشده خنک شوند تا از بروز «شوک حرارتی» و آسیب به مبدلهای حرارتی جلوگیری شود. این فرآیند ایمنیِ لازم برای حفظ سلامت مجتمعهای عظیمی مانند رأس لفان، بازه زمانی را طولانیتر میکند.
بحران لجستیک و بیمه
علاوه بر چالشهای فنی، مسائل لجستیکی نیز همچنان بازار را تحت تأثیر قرار داده است. «مرچک-منسر» تأکید کرد که ترافیک کشتیرانی در تنگه هرمز، مانع اصلی در مسیر بهبود قیمتهاست. تا زمانی که ترانزیت عادی از این تنگه برقرار نشود و محدودیت تعداد کشتیهای قادر به بارگیری همزمان برطرف نشود، جریان عادی کالا مختل خواهد بود.
همچنین، علاوه بر مشکلات کشتیرانی، بازگرداندن مجوزهای بیمه و مدیریت نفتکشهای سرگردان میتواند دوره بهبود بازار را به طور قابل توجهی طولانیتر کند. این در حالی است که پیش از این، بسته شدن تنگه هرمز باعث شده بود ۲۰ درصد از عرضه جهانی LNG قطع شود و رقابت شدیدی میان خریداران آسیایی و اروپایی برای تأمین محمولههای جایگزین از مناطقی همچون ایالات متحده و استرالیا ایجاد شد
چرا احیای تجارت دریایی ماهها به طول میانجامد؟
در حالی که بازار انرژی با اشتیاق منتظر عادیسازی جریان تردد در تنگه هرمز است، کارشناسان هشدار میدهند که گذار از وضعیت بحرانی به شرایط عادی، فرآیندی بسیار زمانبر و پیچیده خواهد بود که میتواند هفتهها و حتی ماهها به طول انجامد.
انس الحاجی، تحلیلگر ارشد حوزه انرژی، در بررسی ابعاد بازگشت به جریان عادی، اعلام کرد که فعالسازی مجدد کشتیهای متوقفشده و سازماندهی مجدد برنامههای حملونقل و بارگیری، نیازمند رویههای عملیاتی پیچیدهای است که فوراً امکانپذیر نیست.
وی افزود: علاوه بر کشتیهایی که در طول دوره تنشها در صف انتظار قرار داشتند، حجم عظیمی از نفت و گاز در انتظار انتقال است که تخلیه و جابهجایی این حجم از ذخایر، بازگشت کامل تجارت دریایی را با تأخیر مواجه میکند.
الحاجی با اشاره به وضعیت تولید در کشورهای منطقه، خاطرنشان کرد که تولید نفت در کشورهایی نظیر کویت و عراق که در جریان بحران دچار اختلال شدهاند، در حال حاضر حدود ۱۱ میلیون بشکه در روز تخمین زده میشود.
وی تأکید کرد که بازگرداندن سطح تولید به مقادیر پیش از بحران و سپس ارسال آن به بازارهای جهانی، نیازمند یک بازه زمانی مشخص و عملیات بازسازی زنجیره تأمین است.
یکی از نکات کلیدی مطرح شده توسط الحاجی، تفاوت ساختاری میان بازار نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) است. وی تأکید کرد که وضعیت در تنگه هرمز در رابطه با LNG بسیار پیچیدهتر است؛ چرا که برخلاف محمولههای نفتی متعارف، عملیات حملونقل، ساختار قراردادهای بلندمدت و زنجیرههای تأمین گاز، ماهیت بسیار حساستر و فرآیندهای طولانیتری دارند.
بر اساس تحلیلهای ارائه شده، در «بهترین سناریو»، بازگشت به شرایط عادی بازار حداقل دو ماه زمان خواهد برد. با این حال، الحاجی هشدار داد که برخی از بخشهای حساس مرتبط با زنجیره تأمین گاز مایع (LNG) ممکن است برای رسیدن به سطح فعالیت کامل، به بازه زمانی بسیار طولانیتری نسبت به نفت نیاز داشته باشند./ ایلنا
