ترامپ عقبنشینی کرد یا زمینِ بازی را تغییر داد؟
در شرایطیکه حتی بازارهای جهانی و داخلی به اخبار حمله دوباره به ایران واکنش نشان دادهاند، خبر عقبنشینی هم نتوانست تغییر ویژهای ایجاد کند. وضعیت نابسامان اقتصاد داخلی هرچند فشار بسیاری را بر مردم و دولت وارد کرده، اما آنچه بیشتر از همه نگرانکننده است، وضعیت نه جنگ و نه صلح برای ایران است. برخی معتقدند که سایه جنگ سنگینتر از همیشه به ایران نزدیک شده و برخی دیگر هشدار میدهند که باوجود مقاومت قابلتوجه ایران در جنگ ۳۸روزه، عدمتوافق در شرایط کنونی و استمرار وضعیت تعلیق، تنها منتهی به از دست رفتن فرصت ایران خواهد شد، زیرا آمریکا منافع اقتصادی خود را از بسته بودن تنگه هرمز از آنِ خود میکند و ادامه انسداد در کنار محاصره دریایی آمریکا، ایران را تحت فشار بیشتر قرار میدهد.
ترامپ به درست بودن مواضع رؤسای جمهور قبلی آمریکا پی برده؟
یک منبع سیاسی آگاه در گفتوگو با «نفت ما» درباره عملکرد ترامپ در حمله به ایران میگوید: «به نظر من، جمهوری اسلامی خیلی خوشبین بوده که در زمان رئیسجمهوری ترامپ در آمریکا که گزینه نظامی همواره روی میز بوده، وارد چالش با او شده است. باید سیاستمداران به رفتارهای یکجانبهگرایانه و جاهطلبانه و تحقیرآمیز ترامپ علیه متحدین آمریکا و خصوصا اروپاییها و کشورهای صنعتی، تضعیف ناتو و اتحاد آتلانتیکی، ادعا درخصوص گرینلند، کانادا، تغییر سیاست در قبال اوکراین، اعمال تعرفههای سنگین و عدم هماهنگی قبلی با متحدین آمریکا قبل از تصمیم حمله به ایران توجه میکردند، البته این نکته نیز حائز اهمیت است که چنین اقداماتی ازسوی ترامپ و هماهنگی او تنها با نتانیاهو، سبب شد تا در انزوا قرار بگیرد.»
این منبع آگاه به نکته مهمی در مورد عملکرد سیاسیون قبلی در آمریکا اشاره کرده و میگوید: «اگر دولتی مشابه بوش یا اوباما و یا بایدن سر کار بود، یک ائتلاف گسترده جهانی تشکیل میداد و ابتدا به جای شروع جنگ، به محاصره دریایی، هوایی و زمینی ایران مبادرت کرده و درصورت واکنش حتمی جمهوری اسلامی، دست به اقدام نظامی و جنگ بر پایه حمایت بینالمللی و در چارچوب قطعنامههای شورای امنیت میزد.»
به عقیده این مقام سابق، به نظر میرسد ترامپ اکنون به اشتباه محاسبه خود پی برده و به محاصره دریایی متوسل شده است. طبعا آثار محاصره دریایی بسیار سنگینتر بوده و اقتصاد ایران را تحت فشار شدیدی قرار داده است. در این شرایط حتما کمپانیهای نفتی و گازی و تسلیحاتی آمریکا سود خواهند برد.»
چین، در حال بازی متقابل در تنش خاورمیانه است
یک منبع سیاسی آگاه با نگاهی به راهبرد مهار چین ازسوی آمریکا در جنگ ۳۸روزه میگوید: «اینکه چقدر این امر تاکنون محقق شده، نیاز به بررسی بیشتر و شاید منتظر ماندن برای ادامه آن و نحوه پایان این جنگ دارد، چراکه حتما چین هم بازیگری هوشمند و فعال بوده و در حال بازی متقابل است.»
او درباره عملکرد چین و دیگر کشورها در بحران اخیر نیز میگوید: «چین برای کاهش ریسک، کمتر به واردات از خاورمیانه و خلیجفارس اتکا خواهد کرد. عربستان، سوریه و عراق و ترکیه و پاکستانیها تلاش خواهند کرد به جایگزین تبدیل شده و جای خالی تنگه هرمز و ترانزیت از ایران را پر کنند. منطقه و جهان به تدریج به سمت اعمال فشار به ایران برای پایان به جنگ متمایل خواهند شد. البته روسیه و تا اندازهای چین، سعی خواهند کرد که ایران بیشتر مقاومت کند و خواستههای ترامپ، اسرائیل و اعراب محقق نشوند. اما در عین حال، آنها هم در اندیشه معامله با آمریکا و اسرائیل و اعراب بوده و نمیخواهند سر جمهوری اسلامی، منافع مهمتر خویش را به مخاطره اندازند.»
این منبع آگاه ادامه میدهد: «اعراب به دلایل مختلف بهدنبال شروع و ادامه جنگ هستند و تحریک پاکستان به احتمال زیاد با فرمان و تشویق عربستان بوده است، اما اینکه ترامپ درباره رایزنی کشورهای عربی برای عدم آغاز جنگ، درست است و یا نه، امر دیگری است.»
شیوه تهدید مرحلهای ترامپ درباره ایران جواب داد؟
او در یک جمعبندی تأکید میکند: «سیاست حال حاضر ترامپ، اعمال فشار، تهدید متناوب و مرحلهای برای گرفتن امتیازات مقطعی و سپس ورود به مرحله بعدی است. فعلا به نظر میرسد ایران از موضع عدم مذاکره پیرامون برنامه هستهای کوتاه آمده و آمریکا هم به کاهش برخی از تحریمها در زمان مذاکرات روی خوش نشان داده است.»
این مقام سابق به نکته مهمی درباره عملکرد مرحلهای ترامپ اشاره کرده و تصریح میکند: «تهدید ترامپ به نابودی تأسیسات برق، باعث پذیرش آتشبس و مذاکره مستقیم شد. محاصره دریایی، ایران را به سمت درخواست لغو محاصره در مقابل آزادی عبور و مرور در تنگه هرمز سوق داد و اکنون با تهدید جدید آمریکا برای حمله مجدد به ایران، به نظر میرسد ایران مذاکره پیرامون مسئله هستهای را نیز پذیرفته است. موضع آلمان، ترکیه، پاکستان و اعراب درخصوص خروج اورانیوم از ایران نیز در همین چارچوب قابل درک است.»
