تهران- ایرنا- یک کارشناس اقتصادی با تأکید بر اینکه هرگونه تنش سیاسی و نظامی در جهان به طور مستقیم بر فضای اقتصادی اثر منفی می‌گذارد، گفت: در شرایط نااطمینانی، فعالان اقتصادی دست نگه می‌دارند و نگاه‌ها به‌شدت کوتاه‌مدت می‌شود؛ موضوعی که برنامه‌ریزی و خلق ارزش بلندمدت را با چالش جدی مواجه می‌کند.

شاهین شایان آرانی در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی ایرنا با اشاره مدیریت تردد کشتی ها در تنگه هرمز از سوی ایران با هدف مقابله با ائتلاف آمریکایی صهیونیستی متجاوز به خاک ایران و تبعات اقتصادی ثانویه این جنگ اظهار داشت: تبعات اقتصادی این موضوع فقط به تنگه هرمز محدود نمی‌شود. هر اتفاقی که در هر نقطه‌ای از دنیا، از جمله ایران، منجر به درگیری یا تلاطم نظامی شود، فضای کسب‌وکار را به‌طور کامل دچار ابهام و سردرگمی می‌کند.

وی افزود: یک روز بحث تنگه هرمز مطرح است، روز دیگر موشک، و روزی دیگر اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا یا دیگر مسئولان. به محض اینکه فضای سیاسی و نظامی متلاطم می‌شود، به‌طور قطع اثر منفی خود را بر توسعه و دورنمای اقتصادی می‌گذارد، چراکه فضای اقتصادی تنها زمانی می‌تواند با برنامه‌ریزی صحیح و افق روشن حرکت کند که یک بستر سیاسی، امنیتی و نظامی باثبات به‌عنوان زیربنای آن وجود داشته باشد.

این کارشناس اقتصادی ادامه داد: اگر این بستر به هر دلیلی دچار اختلال شود، فضای اقتصادی نیز به سمت رکود می‌رود. کسب‌وکارها همواره براساس برنامه‌های مشخص برای خلق ارزش اقتصادی حرکت می‌کنند، اما زمانی که فضا ناگهان به سمت تلاطم سیاسی، نظامی یا امنیتی می‌رود، فعالیت اقتصادی با بحران مواجه می‌شود و اکثر کنشگران اقتصادی دست نگه می‌دارند یا نگاهشان عمدتاً کوتاه‌مدت می‌شود.

شایان آرانی تصریح کرد: این شرایط، برنامه‌ریزی‌های بلندمدت و خلق ارزش اقتصادی پایدار را که لازمه توسعه اقتصادی است، دچار ابهام می‌کند. این پدیده در همه جای دنیا صدق می‌کند و کشور ما نیز به دلیل درگیری‌های کلان رخ‌داده است. اکنون با فضایی مواجه‌ایم که کسب‌وکارها در آن دچار تلاطم و بلاتکلیفی شده‌اند. بسیاری از فعالان اقتصادی حتی اگر امکان فعالیت داشته باشند، منتظر می‌مانند تا فضا به ثبات نسبی برسد و دورنماها شفاف‌تر شود.

حمله به زیرساخت های ایران و پاسخ متقابل به آن، بازارهای جهانی را متلاطم خواهد کرد

این کارشناس اقتصادی در پاسخ به پرسشی درباره تهدیدهای اخیر از جمله تهدید به حمله به زیرساخت‌های انرژی گفت: پیش‌بینی شرایط بسیار دشوار است، زیرا تحقق هر تهدید و واکنش متقابل احتمالی، سناریوهای متعددی را پیش روی ما قرار می‌دهد. اما می‌توان با اطمینان گفت اگر خدای نکرده چنین تهدیدی محقق شود و اقدام متقابلی نیز صورت گیرد، فضای کسب‌وکار نه‌تنها در کشور، بلکه در کل منطقه و حتی بازارهای وابسته جهانی به‌شدت دچار تلاطم خواهد شد.

وی افزود: در چنین شرایطی، قیمت نفت با چالش‌های جدی مواجه می‌شود، بازار مشتقات نفتی که از این منطقه تأمین می‌شوند دچار نوسان شدید خواهند شد و به احتمال زیاد قیمت‌ها افزایش می‌یابد. در نتیجه، ثبات و پایداری فعالیت‌های اقتصادی در منطقه برای مدت قابل توجهی با چالش روبه‌رو می‌شود.

شایان آرانی با اشاره به اثرگذاری منطقه خاورمیانه بر اقتصاد جهانی گفت: بخش‌هایی مانند گردشگری و سایر فعالیت‌های اقتصادی منطقه‌ای نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرند و رکود نسبی بر آن‌ها حاکم می‌شود. اینکه این وضعیت تا چه زمانی ادامه پیدا کند قابل پیش‌بینی نیست، اما بدون تردید بازارهای بین‌المللی نسبت به این تحولات واکنش نشان خواهند داد.

تنگه هرمز تا به امروز از جنبه امنیتی و راهبردی مورد توجه بود

وی در ادامه با طرح موضوع نگاه اقتصادی به تنگه هرمز اظهار کرد: تا امروز بیشتر به تنگه هرمز از منظر امنیتی و راهبردی نگاه شده و استفاده اقتصادی از آن چندان مطرح نبوده است. برخی تحلیل‌ها بر این باورند که ایران می‌تواند بابت عبور و مرور کشتی‌ها هزینه یا مالیاتی دریافت کند، چراکه این تنگه یک شاهراه حیاتی برای بسیاری از کشورهاست.

این کارشناس اقتصادی تأکید کرد: تنگه هرمز به دلیل مجاورت ایران با خلیج فارس و حضور کشورهای دیگری مانند عمان، یک آبراه مشترک به شمار می‌رود که نمی‌توان آن را متعلق به یک کشور دانست. اگر ایران بخواهد هزینه‌ای دریافت کند، سایر کشورها نیز می‌توانند ادعای مشابهی داشته باشند.

شایان آرانی خاطرنشان کرد: ابتدا باید مشخص شود متولی امنیت تنگه هرمز طبق قوانین بین‌المللی چه کشور یا کشورهایی هستند و ذی‌نفعان آن کدام‌اند. اگر این موضوع به‌درستی تبیین شود، آنگاه می‌توان درباره تقسیم هزینه‌های تأمین امنیت صحبت کرد، اما دریافت مالیات یا عوارض عبور و مرور، موضوعی حقوقی و بین‌المللی است و نه صرفاً اقتصادی.